به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ اطفاء حریق در اتاق سرور باید سریع، تمیز و بدون آسیب به تجهیزات انجام شود. FM-200 با نام شیمیایی HFC-227ea در گروه عامل پاک قرار دارد. گازی بیرنگ و نارسانا که پس از تخلیه اثری روی تجهیزات نمیگذارد و بازگشت به کار را کوتاه میکند. این سامانه بر اساس استاندارد NFPA 2001 طراحی شده و برای آتشهای کلاس A، B و C بهکار میرود. در ادامه، مسیر انتخاب سیستم اطفا حریق اتاق سرور را از شناخت محیط و دلایل آتشسوزی آغاز میکنیم. سپس به بررسی سامانههای گازی مانند اطفاء حریق FM200 میپردازیم.
ساختار و الزامات فنی اتاق سرور
اتاق سرور فضایی کنترلشده برای استقرار رکها، سرورها، ذخیرهسازها و تجهیزات شبکه است. دما، رطوبت و جریان هوا در محدوده مشخص نگه داشته میشود تا پایداری سختافزار حفظ شود. برق پشتیبان، کابلکشی منظم، دسترسی محدود و پایش مداوم، چارچوب بهرهبرداری این فضا را شکل میدهد. هر تغییر در تراکم رکها یا مسیر کابلها باید ثبت شود تا برنامه اطفاء حریق اتاق سرور دقیق و بهروز بماند. این پیشنیازها پایه طراحی اعلام و اطفا هستند و مرحله بعد، ارزیابی خطر و تعریف سناریوهای واکنش است.
علل آتشسوزی در اتاق سرور
اتاق سرور با وجود تجهیزات الکترونیکی پرقدرت و تراکم بالای کابلکشی، محیطی حساس است. هرگونه نقص در سیستم برقرسانی، سرمایش یا نگهداری شرایط را برای شکلگیری حریق ایجاد میکند. آشنایی با رایجترین دلایل آتشسوزی در این فضا، پایه طراحی یک برنامه ایمن برای اطفا حریق اتاق سرور است.
- افزایش دمای موضعی ناشی از نقص در تهویه یا تراکم رکها
- اتصال کوتاه و فرسودگی کابلها
- اضافهبار و توزیع نامناسب جریان برق
- اختلال در سیستم سرمایش یا توقف ناگهانی چیلر
- انباشته شدن گردوغبار روی تجهیزات
- خطر نهفته در کف کاذب و سقف کاذب
- مشکلات مربوط به UPS و باتریها
- استفاده از تجهیزات غیراستاندارد یا قدیمی
- رطوبت ناشی از نشتی آب یا سیستم سرمایش
- خطاهای انسانی در نگهداری و جابهجایی تجهیزات
انواع سیستمهای اعلام و اطفا حریق در اتاق سرور
برای اطفا حریق اتاق سرور دو بخش اساسی تعریف میشود. یک بخش مربوط به سیستم اعلام است که وظیفه تشخیص سریع دارد و بخش دیگر سیستم اطفا است که آتش را مهار میکند. انتخاب ترکیب درست، به ابعاد فضا، تراکم رکها، نوع کابلکشی و شرایط تهویه بستگی دارد.
سیستمهای اعلام حریق
سیستم اعلام حریق در اتاق سرور اهمیت زیادی دارد. کوچکترین تأخیر در شناسایی دود یا افزایش دما، خطر خاموشی گسترده و از دست رفتن دادهها را بالا میبرد. روشهای مختلفی برای تشخیص حریق به کار گرفته میشود که هرکدام دقت، سرعت و سطح پوشش متفاوتی دارند.
- آدرسپذیر با قابلیت تفکیک رک و زون
- متعارف برای محیطهای کوچکتر
- نمونهبرداری هوا VESDA برای هشدار خیلی زودهنگام
- دتکتور دودی فتوالکتریک یا مولتیسنسور برای محیطهای پرتراکم
- دتکتور حرارتی ثابت یا افزایشی برای نقاط پرریسک
سیستمهای اطفا حریق
بعد از شناسایی آتش، مرحله اصلی مهار آن است. انتخاب نوع سیستم اطفا در اتاق سرور به حساسیت تجهیزات، حضور یا عدم حضور افراد و شرایط محیط بستگی دارد. هر روش مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارد و باید بر اساس نیاز فضا انتخاب شود.
- گازی FM200 برای تجهیزات الکترونیکی حساس
- گازهای اینرت مانند IG-541 یا آرگونیت برای فضاهای بسته
- CO₂ در محیطهای بدون حضور انسان
- واترمیست برای کاهش دما با قطرات بسیار ریز
- اسپرینکلر آبی در نقش لایه پشتیبان در سناریوهای گسترده
- پودر خشک خارج از محدوده اتاق سرور به دلیل رسوب و سختی پاکسازی
مقایسه سیستمهای اطفا حریق در اتاق سرور
هر سامانه اطفا حریق کارکرد مشخصی دارد و شناخت تفاوتها برای انتخاب درست ضروری است. سامانه گازی مانند اطفا حریق FM200 سرعت بالا دارد و با تجهیزات الکترونیکی سازگار است. در مقایسه، گازهای اینرت هزینه نگهداری پایینتری دارند اما به حجم بیشتری از مخزن نیاز دارند. CO₂ قدرت خاموشکنندگی بالایی دارد، ولی بهدلیل خطر برای افراد حاضر در فضا تنها در محیطهای خالی از پرسنل استفاده میشود. واترمیست گرما را سریع پایین میآورد، اما نیازمند طراحی دقیق نازلها است. اسپرینکلر آبی بیشتر در نقش پشتیبان در سناریوهای گسترده استفاده میشود و پودر خشک هم برای اتاق سرور مناسب نیست چون رسوب باقی میگذارد.
چرا انتخاب درست سیستم اطفا حریق در اتاق سرور اهمیت دارد
اتاق سرور مرکز ذخیره و پردازش دادههای سازمانی است و هر حادثه در این فضا به سرعت به اختلال گسترده منجر میشود. آتشسوزی هم تجهیزات گرانقیمت را در معرض آسیب قرار میدهد و هم اطلاعات حیاتی را نابود میکند. به همین دلیل انتخاب و اجرای یک سیستم اطفا حریق مناسب برای حفاظت تجهیزات و تداوم فعالیت سازمان اهمیت بالایی دارد.
سامانههای گازی در اتاق سرور
در اطفا حریق اتاق سرور، سامانههای گازی به دلیل نارسانا بودن و نداشتن پسماند، راهکار اصلی برای حفاظت از تجهیزات حساس هستند.
گاز FM200
گاز (FM200 (HFC-227ea بیرنگ و بیبو است و پس از تخلیه هیچ اثری روی تجهیزات باقی نمیگذارد. این سامانه طبق استاندارد NFPA 2001 طراحی میشود و آتش را با جذب حرارت و اختلال در واکنشهای زنجیرهای خاموش میکند.
مزیت اصلی FM200 سرعت عمل بالای آن است. تخلیه گاز در چند ثانیه انجام میشود و آتش قبل از گسترش مهار میشود. همچنین این گاز با تجهیزات الکترونیکی سازگار است و بعد از حادثه نیازی به پاکسازی محیط وجود ندارد.
در کنار مزایا، محدودیتهایی هم باید در نظر گرفته شود. اجرای این سامانه به آببندی نسبی فضا نیاز دارد تا غلظت طراحی حفظ شود. همچنین محاسبه دقیق حجم گاز و طراحی لولهکشی اهمیت زیادی دارد و بدون این محاسبات عملکرد سامانه کامل نخواهد بود.
مسیر ایمنسازی در پایان پروژه
اجرای پروژه اطفا حریق اتاق سرور شامل طراحی دقیق و هماهنگی کامل میان اعلام، اطفا، تهویه و برق پشتیبان است. در این فرایند، کف و سقف کاذب، مسیر کابلها، آببندی فضا و برنامه سرویس دورهای نیز بررسی میشود. پایان کار با تحویل نقشههای اجرایی، دستورالعمل بهرهبرداری و آموزش تیم بهرهبردار همراه است.
شرکت هایی مانند: پیشگام گستر راتین، فرازیت، تیما شبکه، آتشران این مسیر را مرحلهبهمرحله اجرا میکنند. مشاوره مهندسی، تأمین تجهیزات اطفا حریق FM200، طراحی با نرمافزار تخصصی و نصب بر اساس استاندارد NFPA در یک چارچوب واحد انجام میشود. خدمات سرویس و نگهداری هم بهصورت برنامهریزیشده ادامه پیدا میکند تا سامانه همیشه آماده واکنش باشد.
